Belgische impuls zet Europese DIY-federaties op scherp
Erwin Van Osta (EDRA/GHIN) en Caroline Van der Voort (HIMA Network) zetten de lijnen uit
Het Europese DIY-retaillandschap maakt een opmerkelijke bestuurlijke verschuiving door, nu twee van de invloedrijkste federaties van het continent nagenoeg gelijktijdig een Belgische stempel krijgen. Zo nam Caroline Van der Voort (mede-eigenaar van Calodar) de voorzittershamer over van Reinhard Wolff bij HIMA Network, het internationale platform voor fabrikanten en leveranciers. Aan retailzijde kreeg Erwin Van Osta (CEO van Hubo) het roer in handen bij EDRA/GHIN, de European DIY Retail Association, waar hij Thierry Garnier opvolgt. Al bij al een unieke constellatie die vragen oproept over leiderschap, de verschuivende relatie tussen retailer-leverancier, en de toenemende Europese reguleringsdruk.
Geoliede tandem
Jullie treden vrijwel gelijktijdig aan in een uitdagende periode voor de doe-het-zelfsector. Wat betekent het voor jullie om net nu samen deze belangrijke Europese netwerken te leiden?
Caroline Van der Voort: "Dit mandaat geeft ons de armslag om iets wat in België al jaren is opgebouwd, nu ook naar het Europese toneel te vertalen. Erwin en ik hebben altijd goed samengewerkt vanuit gedeelde belangen, en die reflex willen we ook op Europees niveau kunnen aanwenden. Zoiets gedijt alleen op een bodem van wederzijds vertrouwen, en die is er gelukkig al. Omdat we elkaars visie en manier van redeneren goed kennen, hebben we een grote voorsprong bij het beheren van complexe dossiers over de landsgrenzen heen. Uiteindelijk trekken we allebei aan hetzelfde zeel, en willen we een sector achterlaten die wezenlijk sterker staat tegenover de uitdagingen van morgen."
Erwin Van Osta: "De neiging tot overleg en samenwerking zit ingebakken in de Belgische cultuur. Het verleden bewijst dat. Zo brachten we met de Belgian DIY Association al leveranciers en retailers samen rond de tafel, ruim voordat andere landen daar überhaupt aan dachten. Tegenwoordig trekken we die aanpak door naar Europees en zelfs mondiaal niveau via EDRA/GHIN. Bovendien gebeurt zoiets niet van de ene dag op de andere, want zowel Caroline als ik zitten al jarenlang in de besturen van deze federaties. Dat er nu twee Belgen tegelijk aan het hoofd staan van de leveranciers- én de retailersfederatie is vrij uitzonderlijk, maar het zorgt er wel voor dat we die Europese samenwerking kunnen uitbouwen vanuit een diep onderling vertrouwen."
Grote schoenen om te vullen
Thierry Garnier en Reinhard Wolff lieten als absolute zwaargewichten grote schoenen achter om te vullen. Hoe gaan jullie om met die erfenis? En welke nieuwe accenten willen jullie leggen?
Caroline: "Eerst en vooral wil ik mijn voorganger Reinhard bedanken voor zijn enorme verdienste. Met zijn scherpe strategische blik heeft hij HIMA gebracht tot waar de federatie vandaag staat. Zelf wil ik vooral structureel meer ruimte maken voor kmo's binnen onze werking. Als ondernemer weet ik namelijk heel goed welke klippen zij moeten omzeilen tegenover grote multinationals. Ik wil er dan ook voor zorgen dat die bedrijven een stevigere, meer gedragen stem krijgen. Daarnaast wil ik HIMA zichtbaarder maken in het bredere landschap. Niet uit profileringsdrang, maar wel om meer herkenbaarheid te genereren."
Erwin: "Ook ik wil uiteraard mijn voorganger Thierry erkentelijk zijn voor het werk dat hij geleverd heeft en voor de kans om deze ploeg te leiden. Dat gezegd zijnde rust een federatie als EDRA/GHIN nooit op de schouders van één persoon alleen. Het is de optelsom van een sterke board en een gedreven managementteam, waarbij de voorzitter in essentie optreedt als het gezicht naar buiten toe.
Verwacht geen grootse aardverschuivingen, want veranderingen in een sector als de onze verlopen eerder geleidelijk. Tegelijkertijd is de context wel een pak complexer geworden. De digitaliseringsomslag schudt de kaarten hevig door elkaar, er komen nieuwe concurrenten bij, en ook de verhoudingen tussen leveranciers en retailers staan daardoor soms op gespannen voet. Een van mijn wezenlijke taken als voorzitter is dan ook om de verschillende partijen op één lijn te krijgen en gedeelde belangen te bewaken. Discussies mogen gerust op scherp staan, zolang iedereen uiteindelijk the bigger picture voor ogen houdt."
Jullie trekken uiteindelijk aan hetzelfde zeel, zij het vanuit verschillende invalshoeken. Zijn er formele samenwerkingsstructuren tussen beide organisaties?
Caroline: "De Global DIY Summit is ondergebracht in een gezamenlijke vennootschap, waarin EDRA en HIMA elk een belang van vijftig procent hebben. Dit is de officiële structuur waarmee we de summit al jarenlang op poten zetten. Hoewel er momenteel al een schat aan expertise gebundeld is, willen we dit platform verder uitbouwen tot een volwaardige knowledge hub — een baken waar onze synergie tastbaarder gestalte krijgt. Daarnaast is er 'Make it Zero', het project rond scope 3 en duurzaamheid dat vanuit EDRA ontkiemde en krachtig getrokken wordt door John Herbert. Het is weerbarstige materie, maar wel een verantwoordelijkheid die we gezamenlijk moeten dragen. Niemand kan die transitie in zijn eentje bolwerken."
Erwin: "De officiële structuren staan als een huis, maar we willen nog een stap verder gaan. Nu is de summit hoofdzakelijk een congres, terwijl we de klemtoon veel nadrukkelijker op structurele kennisdeling willen leggen. Het delen van informatie, kennis en knowhow tussen supply- en retailzijde, waar Caroline eerder al naar verwees, wordt steeds belangrijker; we staan immers voor exact dezelfde uitdagingen. Ook de omslag naar een koolstofvrije economie moeten we samen op de rails zetten, hoe complex dat soms ook mag zijn.”
Strategische vuist in een complex Europa
Caroline, je gaf daarnet al aan dat het versterken van de stem van kmo's een absolute prioriteit is in jouw mandaat. Waar wringt het schoentje momenteel?
Caroline: "Het probleem schuilt vooral in de structurele ongelijkheid aan de onderhandelingstafel. Tussen de zwaargewichten is er in wezen sprake van een gelijkwaardige positie; voor kleinere bedrijven liggen die verhoudingen echter helemaal anders. Ik wil het niet meteen abuse of power noemen, maar de asymmetrie is omvangrijk genoeg om er niet luchtig over te doen. Net daar kan een federatie haar gewicht in de schaal gooien, door die spelers een collectieve stem te geven die ze individueel niet hebben. HIMA Network doet dat onder meer als lid van SMEunited, de Europese koepelorganisatie die zich al decennia opwerpt als spreekbuis voor kleine en middelgrote ondernemingen onder het devies 'Think Small First'."
Zien we diezelfde scheefgroei ook in de manier waarop bedrijven de toenemende wetgevingslawine verteren?
Caroline: "Ja, absoluut. De wetgevingsdrift is momenteel gigantisch. Bovendien zwalkt Europa voortdurend met zijn duurzaamheidsbeleid. Veel zaken zijn ondertussen bijgesteld of afgezwakt, maar zodra grote afnemers aan die eisen moeten voldoen, worden wij als toeleverancier onvermijdelijk meegesleurd. We móéten wel mee in dat spoor. Dat geldt al helemaal wanneer de scope 3-normen op tafel komen te liggen en we onze uitstoot zwart op wit moeten aantonen.”
Erwin: "Voor kmo's hakt dat er budgettair natuurlijk flink in. Specialistische kennis, grondige analyses en organisatorische aanpassingen kosten geld en mankracht die er doorgaans niet zijn. Maar ook de beursgenoteerde reuzen zitten niet op rozen. Aandeelhouders en financiële markten dulden geen vrijblijvendheid en leggen een heel andere soort druk op de schouders. Uiteindelijk heeft iedereen zijn eigen last te torsen."
Hoe til je die gedeelde bekommernissen dan naar een Europese agenda, Erwin?
Erwin: "Onder de streep is dat minder complex dan het lijkt, want de basistendens is overal identiek. In Zuid-Europa groeit de markt hier en daar wel nog wat, Nederland doet het ook nog redelijk goed, maar in het overgrote deel van Europa stagneren de cijfers. Retailers én leveranciers geven aan dat het moeizaam gaat. Wij proberen die gedeelde ongerustheid op te tillen naar een Europees en mondiaal niveau, ook al is dat geen sinecure in een continent waar markten in sterk uiteenlopende snelheden bewegen. Regeringen, wetgeving, nieuwe toetreders ... Ze duwen elk in een andere richting, en dat maakt het schaken op meerdere borden tegelijk.
Op Europees niveau destilleren we uit al die verschillende marktsignalen een aantal gedeelde thema's. Mondiaal beheerst het debat over decarbonisatie en verduurzaming de agenda. Europees is het de wetgeving die vanuit Brussel op ons neerdaalt die ons het meest wakker houdt. Dat laatste wordt stilaan een waanzin qua complexiteit. In het Europees Parlement spannen we ons in om die regelgeving van haar knellendste trekken te ontdoen en haar meer entrepreneurieel en werkbaar te maken."
"De Chinese invasie op de e-commercemarkt is geen voorbijgaand fenomeen, maar een structureel geven" - Erwin Van Osta
Kapers op de kust
Erwin stipte net de aanwezigheid van nieuwe toetreders op het Europese toneel al aan. Hoe kijken jullie naar de toenemende concurrentie van e-commerceplatformen zoals Temu?
Erwin: "Uiteraard sta ik niet meteen te popelen wanneer er nieuwe concurrentie bijkomt. Competitie houdt je bij de les, maar als de spoeling sowieso al dun is, werkt een overbevolkt speelveld verstikkend. Aan de andere kant moeten we onszelf geen blaasjes wijsmaken; die Chinese platformen ga je niet zomaar tegenhouden Jaarlijks stromen er miljarden pakjes Europa binnen, en alleen al via België gaat het om ongeveer één miljard stuks per jaar. Probeer zo'n gigantische stroom maar eens fatsoenlijk te controleren... De eerlijkheid dwingt ons te erkennen dat dit geen voorbijgaande rimpeling is, maar een structureel gegeven dat zich definitief in het landschap heeft genesteld. Daarom plegen wij intensief overleg met overheden om een eerlijk level playing field te waarborgen."
Caroline: “Vanuit het perspectief van de fabrikanten valt of staat alles met die juridische synergie. Als dat gewaarborgd wordt, kan er al veel kantelen. Ondertussen dwingt de realiteit traditionele kanalen om hun eigenheid scherper dan ooit te etaleren, want zaken als service en consumentenvertrouwen blijven onwrikbaar. Al moet het overkoepelende wetgevende kader ons daar natuurlijk wel de ademruimte voor bieden."
Erwin: "Uiteindelijk is er geen ander recept dan onverdroten beter zijn dan de tegenpartij. E-commerce blijft een open wonde voor fysieke retail, en eerlijk gezegd doen we het op vlak van omnichannel nog lang niet goed genoeg. Tegelijk mogen we niet vergeten dat fysieke retail in België nog altijd zeer sterk staat. Persoonlijk maak ik me meer zorgen over de opmars van discountketens dan over Amazon. Actoren zoals Action groeien in snel tempo en bouwen ondertussen stevige Europese merken uit, ook in segmenten zoals gereedschap en decoratie. Dat zijn fysieke rivalen die dieper en dieper in ons territorium doorstoten, en daar moeten we een antwoord op hebben."