Slim moestuinieren: wat is hügelkultur?

Vandaag gaan we het hebben over Hügelbedden. Hügelbedden, dat is een variant op permatuinieren. We gaan een hoop hout in de grond steken, en wat we daar gaan uithalen, dat is eens wat we vandaag in detail gaan bekijken. Ik heb zonet mijn bomen gesnoeid en ik lig hier met een hoop resthout. Normaal brengen we dat naar het containerpark, maar dat gaan we niet doen vandaag. We gaan dat hout gebruiken, we gaan een kuil maken in de grond, we gaan dat hout daar in gooien, en daarop gaan we een compoststarter gooien zodanig dat dat hout kan gaan fermenteren – kan composteren – we dekken die, uh, houtlaag af, met de grond die we afgeschept hebben, en op die manier krijgen we eigenlijk een ecosysteem vol met voedsel voor onze nieuwe plantjes zonder dat we op lange termijn nog extra meststoffen zullen moeten toevoegen. Ons verhaal begint in Tasmanië, Tasmanië, dat is een eiland ten zuidwesten van Australië. En de wetenschappers aan de universiteit van Tasmanië hebben een onderzoek gedaan naar het regenwoud dat daar al miljoenen jaren bestaat, dat groeit op arme grond, en dat is een gesloten ecosysteem met een geweldige fauna en flora. In tegenstelling tot de klassieke landbouw waar met scheikundige meststoffen niet altijd goede resultaten geboekt werden en de planten niet zo ziekteresistent waren, was dat in dat bos helemaal anders. Zo is de permacultuur ontstaan. Aan de hand van dat onderzoek heeft men ingezien dat het dode hout eigenlijk een bron van voedsel is voor de volgende generatie. En dat gaan we nu nog eens beter in de kijker stellen. We hebben nu onze kuil gegraven, nu is het de beurt aan het hout. In principe kunnen we daar heel dikke boomstammen voor gebruiken, maar, ik heb nu gesnoeid in mijn tuin, dus het hout dat we bezitten, dat we gerecupereerd hebben, dat we anders naar het containerpark moeten voeren, dat gaan we nu in de grond steken. Nu, in theorie zegt men dat men begint met de zware takken, zeker als het gaat over boomstammen, maar wij werken hier nu omgekeerd. Wij leggen eerst wat fijn materiaal, en we dekken dan af met de zwaardere takken, omdat daardoor het gewicht door de massa een beetje compacter wordt. Dus ja, nu gaan we die takken in de grond steken. Ja, natuurlijk, recht hout is gemakkelijker te plaatsen, maar is dat krom, dan zaag je het gewoon in stukken, hé. Dat steekt niet zo nauw! Voila, kijk, onze houtresten zijn opgebruikt, en die zitten nu in de grond. Dus nu zijn we klaar voor de volgende stap. Dat hout dat we nu in de grond gestoken hebben, is een bron van koolstof en stikstof. Alleen kan dat nu nog niet opgenomen worden door de wortels van de planten want eerst moet dat hout composteren, en dat gebeurt onder de invloed van gisten, schimmels en bacteriën. Dat gebeurt in een bos ook. Bladeren die vallen, takken die vallen … Die gaan door middel van (twijfelt) … melkzuurbacteriën ontbinden en vormen dan compost. Dit is dus wat we nodig hebben, goeie verteerde compost. En die compost, dat is als een spons. Dat zit niet alleen vol voedingstoffen, maar neemt ook enorm veel water op. En de micro-organismen die daarin leven, die hebben we nodig om ons hout te laten ontbinden, te gaan composteren. En op die manier hebben we mooie, lekkere compost en onze plantjes kunnen daar van snoepen. Voila, nu voegen we dus compost toe aan onze houtmassa. Dus onder invloed van de aerobe bacteriën, die in die compost zitten, gaat dat hout beginnen ontbinden. Dat is een proces dat jaren duurt, dat hangt ook af van de dikte van de stammen, maar dat is nu net de bedoeling. Dat hout, dat een buffer is van koolstof en stikstof, gaat nu onder invloed van de micro-organismen, omgezet worden in compost en zal langdurig voedsel aan de planten die we op onze Hügelbed gaan planten. En dat is nu ook weer wat er in de natuur gebeurt. Dood hout in een bos, is een bron van voedsel voor de toekomstige generatie. De compost ligt tussen het hout, en kan nu beginnen met het composteren van de houtblokken. Die zullen dan het voedsel vormen voor de toekomstige generaties planten. Dan gaat de proces terug herbeginnen, maar eerst moet die compostering gebeuren. Dat gebeurt heel langzaam. Te beginnen met de kleinste twijgjes, die gaan het vlugst ontbinden. En geleidelijk aan zal het zwaardere hout ook ontbinden. Dus eigenlijk is dat een proces dat jaren kan duren. Wat niet wilt zeggen, dat je niet onmiddellijk kan starten, hé. Want met de compost die daar nu al op ligt, we gaan dat nu afdekken met aarde, he, aarde die we (aarzelend) uit de gleuf geschept hebben, die komt daar nu bovenop, en dan krijgen we dus een heuvel. Dat is dan ons eindpunt van het Hügelbed. Wat betreft de aanleg uiteraard. Kijk, vooraleer we de zaak afdekken, we hebben nu compost gebruikt, en compost zit vol aerobe bacteriën, maar we hebben ook onze bokashi, bokashi zijn anaerobe bacteriën, dat is een fermentatieproces, bevat dus eigenlijk ook … Die twee werken samen, aerobe bacteriën gaan werken wanneer er lucht is, anaerobe bacteriën gaan werken als er geen zuurstof aanwezig is. Eigenlijk gaan die elkaar compenseren. Die gaan samenwerken. Hoe meer effectieve organismen in de bodem zitten, hoe beter voor onze planten. Voila, ons hout ligt in de grond. De starter ligt erop, zijnde humus en bokashi, of één van beide. En nu gaan we de deklaag erop leggen. De deklaag is de aarde die we eigenlijk opzij gelegd hebben met het graven van de greppel, dus de oorspronkelijke grond komt terug op zijn plaats én we krijgen dus een heuvel. Omwille van; we hebben meer massa in de grond gestoken dan er oorspronkelijk was. Dus we krijgen een Hügelheuvel. Dat is dus wat we nu gaan doen. En dan zijn we klaar. Voila, ons Hügelbed krijgt vorm. Dus, wat kunnen we daar nu op kweken? Eigenlijk bijna alles. Maar de voordelen van ons bed is nu door de gebogen vorm hebben we nu meer oppervlakte om op te tuinieren, ten tweede, er zit voedsel in de grond voor jaren, zonder dat we er iets aan moeten toevoegen. Misschien een beetje kalk. Maar ook, heel belangrijk, met onze droge zomers en de opwarming van het klimaat, dat hier een buffer van water in de grond zit, die door die compost wordt vastgehouden. En dat is toch niet te onderschatten in onze huidige periode van klimaatopwarming. We zijn nu in putje winter, dus het is nu nog te vroeg om te zaaien en planten maar dat gaat niet lang meer duren, een paar maanden verder kunnen we aan de slag, maar we zijn wel ons hout kwijt. Hout dat we anders naar het containerpark moesten brengen. We hebben in onze grond een buffer aan voedingstoffen voor jaren, en bovendien een spons die water vasthoudt die onze droge zomers kan compenseren. Bedankt om te kijken, en tot de volgende!