"In België zal het zo'n vaart niet lopen als in Nederland"
Gesprek met Felix Rijkers, voorzitter VapeBel, over de evolutie van de vapemarkt in ons land
Hoe evolueerde de Belgische vapemarkt in de voorbije paar jaar en waar gaat de sector naartoe? We hadden een gesprek met Felix Rijkers, voorzitter van VapeBel, de Belgische sectorvereniging.
Marktevolutie
wegwerp
Hallo Felix, welke belangrijke evoluties heeft de sector meegemaakt sinds pakweg begin 2022?
Felix Rijkers: "We zien vooral een verdere opmars van de wegwerptoestellen, ongeveer sinds een jaar geleden. De sector is daar enorm tegen gekant, en we hebben daar twee jaar geleden ook al voor gewaarschuwd. We voorspelden dat die toestellen een negatieve invloed zouden hebben op jongeren. Helaas, ze zijn er nu, en je ziet dat ze enorm in trek zijn bij de jeugd."
"Verder zien we ook dat de trend naar alsmaar kleiner wordende toestellen zich verderzet, binnen alle categorieën (wegwerp, open en gesloten). Op het vlak van liquids is er een shift naar de meer zoetere smaken. Die zijn overigens niet alleen in trek bij jongeren, maar ook bij volwassen ex-rokers voor wie de e-sigaret is bedoeld."
benaming
Er is het nieuwe antitabaksplan van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit). Wat vind je daarvan?
"Wegwerp e-sigaretten zullen verboden worden, dat vinden we zeker geen slechte evolutie. Anderzijds staan er ook heel wat zaken in het plan die, mits enig overleg met de sector, vermeden hadden kunnen worden. Neem nu de naamgevingen van een smaak: die mogen slechts met één woord worden aangeduid. Het idee erachter is niet slecht, maar in de praktijk pakt dit toch anders uit dan de minister voor ogen had, denk ik."
"'Menthol' bijvoorbeeld mag maar in puntgrootte 10 en 1x op de verpakking staan omdat de vermelding verwijst naar een smaak. Maar 'green temptation' mag zoveel op de verpakking staan als we willen omdat dat niet verwijst naar een smaak, en bovendien ook zo groot als we willen. Wij vinden strengere regels in essentie goed maar ze moeten wel doordacht, evidence-based en proportioneel zijn. Ze moeten rokers afhelpen van het roken, en dat gebeurt niet altijd."
Die zijn overigens niet alleen in trek bij jongeren, maar ook bij volwassen ex-rokers voor wie de e-sigaret is bedoeld
Nederland
In Nederland gaat het toch een pak harder. Daar heb je een online verkoopverbod en vanaf volgend jaar een smaakjesverbod. Hebben jullie geen angst dat deze evoluties zullen overwaaien naar ons land?
"Ik denk dat we in België gelukkig een stuk sterker staan. Er is over het algemeen, in brede wetenschappelijke kringen, net als in het Verenigd Koninkrijk overigens, meer voorafgaand onderzoek gedaan. Er is ook het positieve advies van de Hoge Gezondheidsraad geweest waarin een gematigder en accurater beeld wordt geschetst van het vapen en het voordeel van smaken."
"Uiteraard blijft de sector bezorgd, maar we zien bij ons niet hetzelfde gebeuren als in Nederland. We hopen alleen dat door die wegwerptrend bij jongeren niet het kind met het badwater zal worden weggegooid, dat de smaken als grote boosdoener worden gezien, terwijl het in feite de ware 'out-of-pocketprijs' van die toestellen en het gebrek aan controle in bepaalde verkoopskanalen zijn die ervoor zorgen dat ze zo toegankelijk zijn voor de jongeren."
"We willen dat ze verboden worden en dan verwachten we ook dat het gebruik onder jongeren zal verminderen. Er is een gigantisch verschil als je begint te vapen aan 7 euro in plaats van aan 24 euro. Gelukkig zijn er ook positieve en meer genuanceerde stemmen in ons land, zelfs van iemand zoals Filip Lardon (kankerspecialist aan de Universiteit Antwerpen, n.v.d.r.) die ook gewoon sterk gekant is tegen gebruik door jongeren."
"Als verschillende smaken plots niet meer beschikbaar zijn in Nederlandse winkels of op Nederlandse webshops, zal de consument elders zoeken: bv. in Frankrijk of Duitsland. Hij zal snel zijn gewoontes veranderen en niet trouw blijven aan de winkel of webshop waar hij ze vroeger kocht. Zo krijg je een wetgeving die haar doel volledig voorbijschiet. Neen, in ons land zal het zo hard niet lopen, denk ik."
"We hopen dat door die wegwerptrend bij jongeren niet het kind met het badwater zal worden weggegooid, dat de smaken als grote boosdoener worden gezien"
Felix Rijkers – voorzitter VapeBel
BTW en accijnzen
Verwacht je volgend jaar een invoering van btw en accijnzen op vapetoestellen en liquids?
"De stap is gepland voor 2024. We hebben er vooralsnog echter nog niks van gehoord. De sector is in essentie niet tegen de invoering van btw en accijnzen, maar ze moeten wel in proportie zijn met die op sigaretten en in proportie met de waarde en de eindprijs voor de consument. Vapeproducten moeten steeds goedkoper zijn dan tabaksproducten. Die laatste zijn bovendien ook goedkoper om te produceren dus moet de prijs in balans gehouden worden."
"Ik zie echter niet dat dit in 2024 zal ingevoerd worden. We hebben er immers nog geen communicatie over ontvangen terwijl dit op logistiek en operationeel vlak toch wel wat aanpassingen vergt voor de producenten. We zijn benieuwd."
De vapesector is niet tegen de invoering van btw en accijnzen, maar ze moeten wel in proportie zijn met die op sigaretten
en in proportie met de waarde en de eindprijs voor de consument
Wat is er veranderd?
Smaakbenaming
De beschrijving van de smaak of het aroma van de e-liquids mag nog slechts uit één woord bestaan (dus geen 'blond tobacco' of 'garden strawberry' meer, maar gewoon 'tobacco' en 'strawberry'). Bovendien moet deze aanduiding op een uniforme wijze op de verpakkingen worden aangebracht (in wit of zwart, en in Helvetica 10p). Er moet een verplichte vervaldatum staan op elk product én een verbod om deze nog te verkopen na het verstrijken van die datum.
Op de verpakking moet voortaan het EC-ID-nummer worden vermeld. Dit is het nummer dat aan elk product wordt gegeven bij de verplichte notificatie in de Europese database, en dat ook terug te vinden is op de positieve lijst die door de FOD Volksgezondheid wordt gepubliceerd. Daarnaast moet ook het LOT-nummer vermeld worden, voorafgegaan door 'LOT'.
Zero nicotine
Voor producten zonder nicotine gelden voortaan nagenoeg dezelfde regels als voor producten met nicotine. De belangrijkste (en meest zichtbare) verandering is dat er ook een gezondheidswaarschuwing zal moeten worden aangebracht (vergelijkbaar met die voor nicotineproducten).
Verder mogen er ook geen additieven meer worden toegevoegd die de indruk wekken dat een product gezondheidsvoordelen biedt of die in verband worden gebracht met energie of vitaliteit. Dit heeft onder meer tot gevolg dat liquids met CBD verboden zullen worden, ook als ze geen nicotine bevatten. Maar ook liquids met bijvoorbeeld cafeïne zullen niet meer kunnen.
De regel dat een navulverpakking (pod) of reservoir niet meer dan 2 ml liquid mag bevatten, geldt NIET voor zero nicotine.
Aantrekkelijke functionaliteiten
Voortaan mag een e-sigaret geen 'aantrekkelijke functionaliteiten' meer hebben 'die niet nuttig zijn voor de werking van het toestel'. Hoe deze ietwat vage regel precies zal worden toegepast, is nog onzeker, maar in de toelichting bij het Koninklijk Besluit werd alvast verwezen naar toestellen met ledverlichting of gekleurde damp. Veel wegwerp e-sigaretten hebben/hadden deze functies.
De nieuwe regelgeving binnen de vapecategorie trad in werking op 12 juli 2023 voor fabrikanten en grossiers. Voor de detailhandel is een overgangstermijn voorzien tot en met 11 januari 2024.
De Belgische vapemarkt anno 2023
De Belgische vapemarkt zal dit jaar ruim de 100 miljoen euro omzet overschrijden. Wanneer de markt groeit, zie je ook een groei in hardware, wat betekent dat er veel gebruikers bijkomen. Qua liquids zit dat anders, omdat er ook een groep gebruikers bijkomt die voor wegwerptoestellen kiest.
Nog ruim 60% van de Belgen denkt dat vapen even schadelijk is als roken. Er is niet per se een daling in de verkoop van open toestellen, terwijl de gesloten groep stijgt. Ze worden wel kleiner en de markt wordt tegelijk groter. Die balans switcht niet in nominale cijfers. De groep consumenten die voor een gesloten toestel kiest, stijgt sneller. In het conveniencekanaal (dagbladwinkels, tankstations …) vind je vooral deze toestellen terug. Hardware binnen de open categorie vind je er zo goed als niet (meer): daarvoor moet de consument naar een echte vapewinkel.
