Federale regering dringt roken verder terug

Sectororganisatie Cimabel stelt zich veel vragen

De federale regering wil het rookverbod dat nu al bestaat in publieke gebouwen vanaf 2025 uitbreiden naar openbare plaatsen in de buitenlucht waar veel kinderen aanwezig zijn, zoals speeltuinen, pretparken, dierentuinen en kinderboerderijen. Begin december heeft het kernkabinet zich over dat standpunt gebogen, in het kader van het anti-tabaksplan.

Dimitri Van Moerkercke - 7 december 2022

De plannen

Dit is wat er op stapel staat:

• Het is sinds 2009 al verboden om te roken in gebouwen die publiek toegankelijk zijn, zoals cafés en restaurants. Vanaf 1 januari 2025 wil de federale regering dat rookverbod uitbreiden naar enkele specifieke plaatsen in de buitenlucht (zeker al plekken waar kinderen talrijk aanwezig zijn, maar eventueel ook aan de ingang van ziekenhuizen en scholen).
• Tegen april 2023 moet geweten zijn welke beperkingen mogelijk zijn op sportterreinen en activiteiten van jeugdorganisaties, zoals jeugdbewegingen. Overleg met sportfederaties die professionele sportcompetities organiseren in stadions is nodig om, net als de Pro League in het voetbal, het roken te verbieden.
• De federale regering wil ook dat er op minder plaatsen tabaksproducten verkocht kunnen worden. Zo wil ze de verkoop achter de toog in cafés en op festivals (tijdelijke verkooppunten) vanaf 1 januari 2025 verbieden. Op die manier wil ze vermijden dat niet-rokers zich spontaan laten verleiden tot de aankoop van sigaretten en dat rokers twee keer nadenken over de aankoop.
• Binnen de regering is er ook een akkoord om tegen 2028 de verkoop van tabak te beëindigen in voedingswinkels groter dan 400 m². Eerder werd reeds beslist dat tabaksautomaten overal zouden verboden worden, behalve in supermarkten. Dat verbod zou in werking treden 12 maanden na de publicatie in het Staatsblad, vermoedelijk ergens in 2024.
• Ook wie er jonger dan 25 jaar uit ziet, moet straks zijn identiteitskaart laten zien om nog sigaretten te kunnen kopen. Er zou weliswaar eerst een sensibiliseringsperiode komen, met pas later sancties voor verkopers die de verplichte identiteitscontrole blijven negeren.
• Tot slot is beslist om tabak duurder te maken. Hoeveel en hoe dat moet worden aangepakt, wordt begin 2023 besproken. Het is nu de bedoeling om samen met de deelstaten een nationaal anti-tabaksplan af te kloppen.

Reactie sector

Cimabel, de sectorvereniging van tabaksfabrikanten uit België en Luxemburg, plaatst vraagtekens bij de haalbaarheid en de zinvolheid van enkele punten van het anti-tabaksplan waarmee minister Vandenbroucke begin december uitpakte.

Ook pretparken hebben vragen

"Dat de minister het roken op openbare plaatsen en zeker op plaatsen waar kinderen komen wil terugdringen, is een gerechtvaardigde ambitie", klinkt het. "De vraag is echter hoe dit gehandhaafd zal worden. Het feit dat de aankondiging meteen al reacties uitlokt van o.m. recreatieparken als Plopsaland die – terecht – zeggen niet te kunnen instaan voor de handhaving legt de vinger op de wonde. Beleidsmaatregelen afkondigen zonder degelijk voorafgaand overleg met de betrokken sectoren is problematisch."

Bij Plopsaland, dat veel Franse bezoekers ontvangt, vroegen ze zich onder meer af hoe ze dit verbod aan bezoekers van over de grens kunnen opdringen.

Gesloten kasten

De sector van de dagbladhandel zit al jaren in economisch slechte papieren. "Investeren in gesloten kasten om tabaksproducten aan het zicht te onttrekken, is wellicht het laatste waar de dagbladhandelaars op zitten te wachten", horen we nog.

"Dat een handelaar bovendien voor elke klant die tabaksproducten wil kopen, extra moeite zal moeten doen om de producten, die immers weggestopt zitten, te gaan halen zal onredelijk veel bijkomende problemen met zich meebrengen, o.m. op het vlak van kwalitatieve dienstverlening en veiligheid. Opnieuw een voorbeeld van hoe beleidsmaatregelen eruitzien als ze niet vooraf doorgepraat zijn met de betrokken sector."

"Geen impulsconsument"

Volgens Cimabel is de roker ook geen impulsconsument. "De minister lijkt te denken dat het louter zien van een pakje sigaretten mensen aanzet tot roken. Dat is zeer bedenkelijk voor een beleidsverantwoordelijke die er graag prat op gaat dat hij een 'evidence based' beleid voert."

"Er is geen ernstig wetenschappelijk bewijs dat rokers zich laten leiden door impulsaankopen. Bovendien zijn de pakjes vandaag al neutraal en voorzien van een afschrikwekkende foto wat een uitstalverbod zinloos maakt."

Illegale handel

"Wat daarentegen wel bewezen is, is dat het wegstoppen van tabaksproducten en het (letterlijk) verkopen 'onder de toonbank' de stap naar illegale handel kleiner maakt. Het volstaat om de effecten onder ogen te zien van het uitstalverbod dat in 2009 in Ierland werd ingevoerd. Sindsdien tiert de illegale handel er welig ... ten nadele van de gewone dagbladhandelaar, én van de overheidsinkomsten."