BuildUp 2024: een duurzame bouwschil

Dobbit is opnieuw te gast op BuildUp. Een kennisevent voor architecten, aannemers en projectontwikkelaars waar de grootste uitdagingen besproken worden. BART DENYS De bouwsector in België staat voor hele grote uitdagingen. Niet alleen moeten er voor de groeiende woonbehoefte 400.000 extra woningen gecreëerd worden. Tegelijk zitten we met de renovatieverplichting waardoor dus ook een heel pak gebouwen moeten gerenoveerd worden. Als we dan kijken naar zo'n grondiger renovaties dan spreken we in eerste instantie altijd van het aanpakken van de bouwschil dus dakisolatie, muurisolatie, eventueel het schrijnwerk. En daar zijn op vandaag heel wat innovatieve oplossingen. Dat is ook nodig, want het is een complex gebeuren. Vandaag verwelkomen we hier een pak voorlopers en specialisten die hun projecten, hun oplossingen komen voorstellen. Tijdens het event kwamen tal van onderwerpen naar voor, maar een van de belangrijkste was zonder twijfel isoleren. RAF DE HAES Uiteindelijk is iedereen erover eens dat we algemeen energie moeten besparen als we de doelstellingen van België en van Europa willen bereiken. En dat kan alleen maar door de energiekosten, te laten dalen en het energieverbruik te laten dalen. En dat kan men dus alleen maar doen door te isoleren waardoor men minder energie zal gebruiken en dat is natuurlijk de eerste stap om een goed klimaat te verkrijgen. Er zijn verschillende technieken voor renoveren langs de buitenkant. De buitenschil is de meest efficiënte oplossing. En daar komen de ETICS-systemen perfect bij kijken om dat te verwezenlijken. MICHIEL VANHOOF TICS is een buitengevelisolatiesysteem, dus we gaan altijd in isolatie materiaal op een gevel gaan kleven, gaan lijmen. In de meeste geval is dat EPS, geëxpandeerd polystyreen. Nadien komt er een wapeningslaag bovenop het systeem. Die gaat ervoor zorgen dat nadien al de spanningen mooi verdeeld worden. Daarop komt een mortel laag van een paar millimeter waarin weefsels wordt ingebed en nadien komt een afwerking naar keuze. MICHIEL VANHOOF ETICS is perfect voor de nieuwbouw, maar zeker ook voor de renovatie. Waarom? Het is een heel licht systeem, het wordt heel makkelijk gewoon tegen de gevel aangebracht. Dus aan de woning moet er conceptueel niks veranderd worden. Je moet de funderingen niet aanpassen, want het is zo licht. Het wordt gewoon op de bestaande gevel gekleefd, dus dat is ook een enorm voordeel. Prijsmatig omdat het snel geplaatst wordt, het isoleert goed, ga je daar dan ook weer een tijdswinst halen ten opzicht van een klassiek verhaal. RAF DE HAES ETICS is eigenlijk het systeem van de toekomst omdat men in dit geval volledig langs de buitenkant van het gebouw werkt. Daardoor worden alle problemen, koudebruggen, complexe bouwknopen volledig afgedekt door een isolatiemateriaal. En dat is eigenlijk veel moeilijker als men langs de binnenkant gaat isoleren of als men in geval van renovatie in een spouwmuur zou isoleren. Dus echt het gebouw volledig inpakken, zoals een thermosfles bijna, is wel degelijk de beste techniek. En ja, in bepaalde gevallen is misschien isoleren langs de buitenkant niet mogelijk. Denk maar aan bepaalde gebouwen die een bepaald patrimonium van België zijn. Waar het niet toegelaten is om langs de buitenkant te werken, dan zal men inderdaad beroep moeten doen op die andere technieken om het gebouw te isoleren. NATHAN VAN DEN BOSSCHE Niemand is fan van binnenisolatie, dat is eigenlijk de slechtste oplossing. Als we kunnen moeten we altijd aan de buitenzijde gaan isoleren. Een bestaande spouw gaan opvullen is ook een piste en binnenisolatie is eigenlijk gewoon een probleem. Als we kijken naar bouwknopen, heel veel thermische bruggen, risico op condensvorming en extreme warmteverliezen, dus zit er heel veel problemen in. Dus niemand wil dat. Maar goed, we zullen er door moeten. Er zijn heel veel gebouwen die daar staan. We moeten die allemaal gaan aanpakken. Dus door de zure appel heen bijten en dat is een deel van de oplossing. Dus ze zijn er geen fan van. Maar we moeten ons in verdiepen, inwerken en de juiste oplossingen proberen vinden. Dus het zal een deel van de puzzel zijn, willen of niet. De waarheid is dat we eigenlijk heel weinig kunnen voorspellen. Dus het probleem is dat we een bestaande muur hebben, we willen isolatie plaatsen aan de binnenzijde, dat zorgt ervoor dat de warmte niet meer door de muur kan. De muur heeft kouder, de muur staat vochtig en er kunnen er alle soorten problemen gaan ontstaan. Dan kan vorstschade ontstaan. Daar kunnen algen beginnen groeien op die muur. Daar kan hout aangetast worden. En we kunnen er heel veel berekeningen mee doen. Maar als we eerlijk zijn moeten we toegeven dat er een aantal zaken zijn die we niet goed kunnen inschatten. Samen met BuildWise worden er richtlijnen ontwikkeld. Daar komt technische voorlichting van en die technische voorlichting zal zijn van, in deze situatie, die blootstelling mag u dit wel doen, mag u dit niet doen. Dus daar zijn er een aantal vuistregels om mensen in de praktijk een houvast te geven. Dus iedereen denkt nu zijn we er uit, maar ik wil toch een oproep doen dat iedereen blijft nadenken. Want heel veel van die berekening is gebaseerd op één ding, een muur dat is isolatie en een muur. Een gebouw is veel complexer. Bij gebouwen hebben we dakoversteken. We hebben kapellen, bepaalde stukken muur die gewoon nooit verwarmd geweest zijn. Dus door op een goede manier te kijken naar gebouw, dat kunnen lezen, daar kan je soms wel meer leren dan op basis van al die studies. De optimale isolatie en constructie van de bouwschil en de gevel is dus zonder meer enorm complex PETER LOOTENS Nee, wij merken enorm, en dat is al een aantal jaar aan de gang, dat er meer eisen gesteld worden aan die gevels. Vroeger moest dat een beetje dicht zijn. Nu moet dat isoleren. Moet dat akoestisch goed zijn. Moet dat mooi zijn. Dat was ook al vroeger maar nu is er ook nog brandoverslag, brandwerendheid. Dus er zijn zeer veel eisen aan een een klein stuk van de gevel. Het gevolg daarvan is tweeërlei. Een, we moeten meer dingen realiseren. Gevolg is, we moeten meer studeren. We moeten kijken, hoe kunnen we dat oplossen? Sommige zaken zijn ondertussen wel meer gekend. Twee, het heeft een prijskaartje. Twee redenen, de studie die langer kost, kost meer geld. Het andere, meer materiaal, moeilijker materiaal zorgen ook voor een hoger prijskaartje. KOEN JACOBS De complexiteit van bouwen is met de jaren zo sterk gestegen, dat eigenlijk de nood aan een technisch gevelontwerper ons inziens gegroeid is. En wij behartigen eigenlijk alle onzichtbare elementen. Dus de prestaties, de kwaliteit van de gevel en hele buitenschil waardoor het de robuustheid van het gebouw ten goede zou moeten komen. KOEN JACOBS Door de techniciteit te bekijken, kunnen we de parameters zo scherp stellen van het isolerend vermogen van het gebouw dat we sommige dingen misschien niet moeten doen of niet zo doorgedreven moeten doen. En daardoor energie kunnen besparen, maar ook veel CO²-uitstoot van het gebouw kunnen verminderen over heel zijn levensduur. Gevelexperts zijn dus essentieel, niet enkel om alle technische elementen te bestuderen, maar ook om de kostprijs laag te houden, en dit vooral ook op het milieu. Velen brengen hierbij renoveren en circulair bouwen naar voor. JORIS DE BAES We hebben willen aantonen dat het afbreken van gebouwen langzaam maar zeker minder relevant wordt en dat er heel wat verschillende methodes zijn om bestaande gebouwen te gaan renoveren en hergebruiken. Wat zowel voor de bestaande bewoners als voor de omgeving veel voordelen biedt. JORIS DE BAES Het is belangrijk om gebouwen heel grondig te analyseren voor er met werken gestart wordt. Omdat we dan kunnen begrijpen wat de werkelijke noden zijn en die ook op een langere termijn te gaan faseren. Om dergelijke werken betaalbaar te houden, moet er vaak gefaseerd te werk gegaan worden. En is het ook belangrijk om met een goed plan te starten om te vermijden dat je halverwege voor problemen komt die weer bijkomende kosten genereren. SANDER WOLLENS Er is de laatste jaren een push naar het duurzaam maken van de verouderde gebouwenstock in België. En een van de onderwerpen is het retrofitten van de gebouwen, en de gevel maakt daar een belangrijk onderdeel van en is eigenlijk onlosmakelijk van het volledige energetisch concept van het gebouw. Dus is de vraag vaak om de gevel te verduurzamen en eigenlijk energetisch efficiënter te maken. SANDER WOLLENS Retrofitting gaat eigenlijk over het behoud van de structuur van het gebouw met nieuwe technieken. Alsof dat je een oude auto zou hebben en daar een nieuwe motor in zou steken. Dus op een bepaalde manier is het duurzamer zodat je niet alles moet afbreken en opnieuw moet beginnen. En ook heeft een gebouw, vaak een erfgoedwaarde of een architecturale waarde die kan behouden worden. Door te retrofitten kan je toch het gebouw energetisch performant maken en het tegelijkertijd behouden op een bepaalde manier. SANDER WOLLENS Het energetisch renoveren van de gevel zorgt voor een betere thermische performantie waardoor dat je minder energie moet verbruiken. En bovendien kan door een betere performantie van de gebouwschil, energetisch betere verwarmingstechnieken gebruikt worden, misschien op een lagere temperatuur omdat je net minder warmteverliezen langs de schil hebt en dit het mogelijk maakt om duurzamere energetische oplossingen te gebruiken. JORIS DE BAES We gaan de duurtijd van de werken sterk verkorten. We gaan natuurlijk ook heel wat materialen kunnen hergebruiken of delen van gebouwen hergebruiken. Dus het is perfect mogelijk om deels te gaan renoveren. En natuurlijk ook het bestaande weefsel te gaan optimaliseren. En ik bedoel daarmee dat de bestaande openbare ruimtes worden gebruikt en ze ook kunnen verdicht worden. Renoveren lijkt dus meer en meer verweven met circulair bouwen. Dat is veelbelovend voor een duurzame toekomst. Maar de grote vraag blijft natuurlijk hoe we dit alles kunnen betalen? JORIS DE BAES Betaalbaarheid is inderdaad een heikel punt. Het is belangrijk om daar op lange termijn te denken, want goedkope oplossingen, die zorgen vaak voor een snelle degradatie. Dus een snel terugkeren van de problemen en dan moet je over tien of vijftien jaar opnieuw een belangrijke investering doen. Zo zien we gebouwen die na tien of vijftien jaar opnieuw moeten gerenoveerd worden. Dat willen we nu net vermijden. Om de betaalbaarheid te gaan optimaliseren, gaan we dus eerder gaan kijken naar een fasering en gaan we ook de financieringsmiddelen zoals VME-krediet van de Vlaamse overheid zo optimaal mogelijk gaan benutten. De toekomst is duurzaam maar hoe we daar komen, daar denken de ontwerpers en voorlopers in de bouwsector duidelijk goed over na. Grote gebouwen worden gerenoveerd naar circulaire, ecologisch verantwoorde structuren. Ook wij kunnen ons steentje bijdragen door onze eigen woning te retrofitten met een gëisoleerde buitenschil want alle beetjes helpen.