Maak je eigen schaafbank
De Tooldokter
Wie hout snel glad wil maken, zal bij een schaafmachine baat vinden. Je kan dan met de handschaaf werken, maar een elektrische machine doet het werk veel sneller. De tooldokter legt in deze uitzending uit hoe die werkt en toont meteen ook hoe je je elektrische schaafmachine kan gebruiken als schaafbank.
Transcriptie
<p> </p> <p>MAN 1<br />We maken een tool voor een handschaafmachine. Zodanig dat we deze als vlak maar ook haaks kunnen gebruiken. Wil je ook alles weten over handschaafmachine ? Blijf dan zeker kijken. <br />Een schaaf zal met behulp van de schaafbeitel een stuk hout wegnemen en het zo gladder, vlakker of dunner maken. Met een handschaafmachine kan je dat werk nog een stuk sneller doen gaan.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><br />Op de handschaafmachine zit een messenblok, een as die snel ronddraait. Hierop zitten 2 of meer schaafbeitels, messen dus die het hout wegsnijden.</p> <p> </p> <p><br />Laten we het even demonstreren. We klemmen een houten plank goed vast op de werkbank. We vergeten hierbij onze eigen veiligheid niet. En stellen eerst ook nog even de schaaftafel, de zool van de machine, op de juiste diepte. Met een constante beweging nemen we nu de bovenste laag van het hout weg, zodat dit mooi vlak staat.</p> <p> </p> <p><br />Te veel hout in één keer weghalen is niet goed. Dus een tweede haal van de machine is nodig om de potloodlijn volledig te doen verdwijnen.</p> <p> </p> <p><br />In de handschaafmachine heb je een schuifje, waar je ook je stofzuiger op kan aansluiten. Hier zullen schaafresten die zich in de machine verzamelen achterblijven. Regelmatig leegmaken is dus de boodschap.</p> <p> </p> <p><br />De machine heeft twee schaaftafels of zolen. Achteraan is dit een vaste hoogte, gelijk met de messen. Vooraan kan je de zool instellen met een draaiknop bovenaan de machine.</p> <p> </p> <p><br />Hiermee ga je bepalen hoeveel millimeter hout de machine mag wegnemen.</p> <p> </p> <p><br />Vlak schaven is een ding. Maar je kan ook onder een hoek schaven. Daarvoor zijn er enkele sleuven in de voorste zool voorzien.</p> <p> </p> <p><br />Laten we ook dit even demonstreren. Door de schaafmachine mooi op de hoek van je plank te plaatsen, kan je deze in een haal afnemen.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><br />Wanneer je start met schaven, dan zet je het messenblok niet onmiddellijk tegen de rand van je werkstuk. Laat de as eerst op toeren komen, anders zal die het werkstuk wegduwen.</p> <p> </p> <p><br />Klem daarom ook steeds je werkstuk goed vast. Op die manier kan het niet terugslaan en vermijd je schade of ongelukken.</p> <p> </p> <p><br />Ook een stootblok kan hier een oplossing bieden.</p> <p> </p> <p><br />Hou tijdens het schaven je elektrisch snoer in de gaten. Zorg dat het lang genoeg is en dat het nergens vast komt te zitten.</p> <p> </p> <p><br />Werk niet te snel. Zeker bij hardere houtsoorten zoals beuk en eik kan je machine hierdoor vertragen en krijg je een machineslag, waardoor je hout niet volledig glad is.</p> <p>Ga rustig te werk en neem niet te veel hout in een keer af.</p> <p> </p> <p><br />Plaats tijdens het schaven je machine niet volledig recht op je werkstuk, maar hou hem wat zijdelings.</p> <p> </p> <p><br />De schaaf werkt namelijk net zoals een beitel. Zet je die recht op een werkstuk dan kap je het hout weg. Als je echter in een zijwaartse beweging gaat snijden, dan krijg je mooie houtkrullen en een vlak resultaat.</p> <p> </p> <p><br />Zorg ook dat er geen metaal in het hout zit. Schroeven of nagels kunnen de messen van je schaafmachine zwaar beschadigen.</p> <p> </p> <p><br />Leg om de messen te beschermen ook steeds de handschaafmachine op zijn zij of gebruik het rustvoetje. Hou er rekening mee dat de as nog even draait, nadat je de machine aflegt.</p> <p> </p> <p><br />En denk uiteraard aan je eigen veiligheid en gebruik de nodige persoonlijke bescherming.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><br />De messen van de handschaafmachine slijten bij gebruik. Je kan ze wanneer nodig vervangen.</p> <p> </p> <p><br />Bij professionele machines worden deze soms geslepen maar vaker zijn het wegwerpmessen.</p> <p> </p> <p><br />Om de messen te vervangen moet je de stelschroeven of moeren waarmee ze in het messenblok zijn opgespannen eerst losmaken.</p> <p> </p> <p><br />Met wat geduld, schuif je de messen dan uit de as. Of je kan eerst ook de volledige drukstrip verwijderen en dan het mes hieruit schuiven of duwen.</p> <p> </p> <p><br />De messen hebben aan beide zijdes een snede. Je kan ze dus 2 maal gebruiken door het mes om te draaien.</p> <p> </p> <p><br />Let uiteraard goed op bij het vervangen, de messen zijn scherp!</p> <p> </p> <p><br />Ze zijn voorzien van een groef waardoor het mes mooi op zijn plaats schuift en niet kan wegspringen.</p> <p> </p> <p><br />Kuis ook snel even het messenblok uit voor je de messen en de drukstrip terug plaatst.</p> <p> </p> <p><br />Span de stelschroeven dan terug aan zodat alles goed vast zit.</p> <p> </p> <p><br />Controleer daarna nog even of de messen mooi gelijk komen met de schaaftafel.</p> <p> </p> <p><br />Vergeet uiteraard niet het 2de mes te vervangen.</p> <p> </p> <p><br />Nu we weten hoe de handschaafmachine werkt, is het tijd om deze om te vormen tot een schaafbank. Dat zien we in het volgende deel van deze uitzending.</p> <p> </p> <p><br />In het vorige deel zagen we reeds hoe een handschaafmachine werkt en hoe je hem optimaal kan gebruiken. Tijd nu om de machine nog een stapje verder te brengen en om te vormen tot schaafbank.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><br />Om de handschaafmachine om te vormen tot schaafbank hebben we niet veel nodig. Wat betonplex. Draadstang. Vleugelmoeren. Vloten. En wat schroeven.</p> <p> </p> <p><br />Neem er ook wat meet- en tekengereedschap bij. Een hamer. Een schroefboormachine. Een ijzerzaag. Een tafelzaag. En een decoupeerzaag.</p> <p> </p> <p><br />De tooldokter meet eerst de zolen van de schaafmachine op en maakt een snelle schets van de schaafbank, op maat van de schaafmachine.</p> <p> </p> <p><br />Er zijn een aantal voorwaarden, er moet voldoende steun zijn voor en achter het messenblok en de voorste zool moet lager liggen dan de achterste zool.</p> <p> </p> <p><br />Starten doen we met de voor- en achterwand. Plaats de machine op de voorwand. Positioneer hem in het midden en zorg dat de zool gelijk komt met de onderzijde van de plaat. Teken dan alle uitstekende delen over.</p> <p> </p> <p><br />Daar waar er een uitsparing is in de machine voor de geleider, komt een draadstang van 6 millimeter die de machine met de zijwanden zal verbinden. Zet die al op zijn plaats en tik er even op met de hamer om af te tekenen waar je zal moeten boren.</p> <p> </p> <p><br />Ook achteraan het toestel komt een draadstang. Teken die op dezelfde manier af op je plank.</p> <p> </p> <p><br />Teken nu verder uit waar je een uitsparing voor de machine zal moeten maken.</p> <p> </p> <p><br />Klem je plank goed vast en haal de uitsparing weg met een decoupeerzaag.</p> <p> </p> <p><br />Onze zijwand past nog niet perfect, nog even wat bijtekenen.</p> <p> </p> <p><br />Maak waar nodig eerst wat inkepingen met de decoupeerzaag. Op die manier zal je makkelijker een ronde kunnen uitzagen.</p> <p> </p> <p><br />Nu is het de beurt aan de andere wand. Dit is de achterwand, dus die is wat hoger dan de vorige.</p> <p> </p> <p><br />Gebruik eventueel je eerst plank om de grote lijnen uit te tekenen. Pas nog even uit of dit overeenstemt met je machine.</p> <p> </p> <p><br />We moeten hier in het midden van de plank inzetten. Boor hiervoor eerst met een diameter groter dan het zaagblad van je decoupeerzaag een gat in de plaat. Zet daar dan je decoupeerzaag in en maak hiermee je uitsparing.</p> <p> </p> <p><br />Nog even passen en indien nodig verder bijsturen.</p> <p> </p> <p><br />Tijd om de uitsparing voor de draadstang te maken.</p> <p> </p> <p><br />Gebruik hiervoor een boor met een diameter die iets groter is dan die van de draadstang. Zo zal je die straks vlot kunnen erdoor schuiven.</p> <p> </p> <p><br />Zet je boorpunten nu over op de achterzijde van je werkstuk.</p> <p> </p> <p><br />Tijd om de 2 zijdes met elkaar te verbinden. Plaats je eerste wand op een verhoog en leg er je schaafmachine op. Zet de draadstang op zijn plaats.</p> <p> </p> <p><br />Teken af hoe lang deze moet zijn en zaag hem op maat met een ijzerzaag. Maak er 2, een voor- en een achteraan.</p> <p> </p> <p><br />Puzzel nu opnieuw alles in elkaar.</p> <p> </p> <p><br />Plaats een vloot en draai je vleugelmoer lichtjes vast. Draai je werkstuk om en plaats ook aan de andere zijde een vloot en moer. Span nu alles aan.</p> <p> </p> <p><br />Bevestig op dezelfde manier ook de 2de draadstang aan de andere zijde van je toestel.</p> <p> </p> <p><br />Je machine zit nu goed vast aan de schaafbank.</p> <p> </p> <p><br />Controleer nog even of de breedte achter en voor de machine gelijk is.</p> <p> </p> <p><br />Gebruik die maat dan om de bodem van je bank op maat te maken.</p> <p> </p> <p><br />Gebruik een tafelzaag en schulp een stuk hout op maat.</p> <p> </p> <p><br />Leg het stuk hout al even op zijn plaats om te zien of het past.</p> <p> </p> <p><br />Maak alvast op dezelfde breedte een stuk betonplex op maat.</p> <p> </p> <p><br />Meet dan de dikte van je plank zodat je weet waar je straks zal moeten bevestigen.</p> <p> </p> <p><br />Schuif de plank op zijn plaats op de bodem van de schaafbank.</p> <p> </p> <p><br />Teken op de helft van de dikte een lijn. Boor nu je schroefgaten voor. Plaats ze op 10 centimeter van de rand en ongeveer om de 20 centimeter.</p> <p> </p> <p><br />Plaats je schroeven en schroef alles vast. Doe hetzelfde met de achterzijde</p> <p> </p> <p><br />Controleer nog even of de zool van je toestel gelijk ligt met de rand van de zijwand. Ga ook na of de zool haaks is met de achterwand. Span indien nodig de vleugelmoeren wat bij om alles recht te krijgen.</p> <p> </p> <p><br />Teken nu af hoelang je betonplex moet zijn vooraan het toestel.</p> <p> </p> <p><br />Maak dit stuk op maat en schuif het op zijn plaats.</p> <p> </p> <p><br />Gebruik een winkelhaak om ervoor te zorgen dat de plaat gelijk ligt met de zool van de machine. Boor opnieuw enkele gaten voor en schroef de plank vast aan de voorplaat. Controleer tussendoor of de plaat nog steeds gelijk ligt met de zool.</p> <p> </p> <p><br />Schroef daarna ook alles vast aan de achterzijde van de schaafbank.</p> <p> </p> <p><br />Doe nu hetzelfde voor de achterste zool.</p> <p> </p> <p><br />Onderaan maken we nog een uitsparing voor de aan/uitknop. Die moeten we uiteraard kunnen bedienen willen we het toestel gebruiken.</p> <p> </p> <p><br />Daarnaast voorziet de tooldokter ook een verlengkabel die je snel kan aan en uitleggen. Zo kan je het toestel snel bedienen.</p> <p> </p> <p><br />Om veilig te kunnen werken, maakt de tooldokter ook nog snel even een geleider voor je werkstuk.</p> <p> </p> <p><br />Hij tekent daarvoor ruwweg de vorm uit op een reststuk betonplex.</p> <p> </p> <p><br />Hij maakt eerst een uitsparing met de boor om van hieruit met de decoupeerzaag een uitsparing te maken voor het handvat.</p> <p> </p> <p><br />Daarna zaagt hij de volledige geleider uit. Onderaan heb je een vlak stuk met aan de achterzijde een stootblokje. Bovenaan is de geleider voor ergonomische reden afgerond.</p> <p> </p> <p><br />De randen schuurt hij nu nog even vlak en ook de hoeken breekt hij met wat schuurpapier. Met de bandschuurmachine is dat snel gedaan, maar uiteraard kan dat evengoed met de hand.</p> <p> </p> <p><br />Zo gaat de tooldokter ook te werk bij de schaafbank zelf. Ook die wordt nog even opgeschuurd.</p> <p> </p> <p><br />Voor de veiligheid markeert de hij ook nog even de gevarenzone van de schaafbank.</p> <p> </p> <p> </p> <p><br />MAN 1<br />WE hebben een ruw stuk hout. Met de handschaafmachine hebben we gezien dat het iets moeilijker is. Met deze tool, ideaal, we kunnen mooi werk leveren. Dat zien we...<br />En zo is ons atelier opnieuw wat rijker. Wil je deze of een andere uitzending herbekijken, bezoek ons op dobbit.be en schrijf je zeker in voor het gratis online magazine.</p> <p> </p> <p> </p>