Voorfiltratie van je regenwater: wat zijn de opties?

Hoe filter je regenwater correct? Van bovengrondse regenpijpfilters tot ondergrondse voorfilters: een goed filtersysteem beschermt je regenwaterput, pomp en leidingen. We geven de verschillende types mee, alsook enkele aandachtspunten voor dimensionering en onderhoud.

 

Bovengrondse filtratie

De dakgoot leidt het water naar de regenpijp (tegen de gevel). Om daar het water te filteren kan je gebruikmaken van buisfilters, ook wel valpijpfilters of regenpijpfilters genoemd. 

Soorten regenpijpfilters

Regenpijpfilter met capillaire werking

Sommige regenpijpfilters werken op basis van capillaire werking en oppervlaktespanning. Het regenwater stroomt langs een hellend filterelement in metaal of kunststof. Water dat door de mazen past, wordt via een geleiding naar de afvoer richting regenwaterput geleid. Grover vuil zoals bladeren, takjes en zaden blijft op het filteroppervlak achter en wordt via een spoelstroom afgevoerd naar de overloop of terug naar de regenpijp.

Voor een goede werking is een voldoende vrije valleiding boven de filter noodzakelijk (meestal 50 cm tot 1 m, afhankelijk van het type). Kies bij voorkeur een systeem dat eenvoudig uitneembaar en reinigbaar is, zonder gereedschap. Let ook op de maaswijdte: hoe fijner de filter, hoe beter de filtering, maar hoe groter het risico op verstopping.

Cascadefilter

Een cascadefilter werkt op basis van zwaartekracht en meertrapsfiltratie. Het regenwater komt eerst in een opvangkamer met interne overloop. Vervolgens passeert het water een grove voorfilter (bijvoorbeeld een rooster of grof gaas) en daarna een fijnere nafilter (zoals een nylonzeef of roestvrijstalen membraan).

Het gefilterde water stroomt vervolgens naar de regenwaterput. Het afgescheiden vuil wordt via een aparte afvoer terug naar de regenpijp of naar een vuilopvang geleid.

Aandachtspunten

• Bladvangers of dakgootroosters zijn een goede aanvulling om de eerste vuilbelasting al bij de bron te verminderen.
• Plaats de filter op een toegankelijke plek. Vermijd dat je telkens een ladder nodig hebt voor onderhoud.
• Combineer bovengrondse filters met een vuilafvangemmer of slibopvangbak om ophoping rond de regenpijp te vermijden.

Ondergrondse filtratie

Hoe werkt ondergrondse filtratie?

Ondergrondse filters worden geplaatst in een horizontale leiding vóór de regenwaterput of ter hoogte van het mangat van de put. Ze verwijderen hoofdzakelijk grof vuil uit het regenwater nog vóór het in de opslag terechtkomt. Zo beperken ze slibophoping in de regenwaterput, beschermen ze de pomp en verhogen ze de algemene waterkwaliteit.

De filter wordt doorgaans geplaatst tussen de regenwaterafvoeren en de regenwaterput. Meerdere regenpijpen kunnen op één filter aangesloten worden, op voorwaarde dat de hydraulische capaciteit correct gedimensioneerd is.

Een ondergrondse filter beschikt meestal over één aanvoerleiding en twee uitgangen:

• één uitgang voert het gefilterde water naar de regenwaterput;
• één uitgang voert het afgescheiden vuil (met een beperkte spoelstroom) af naar een infiltratievoorziening, gracht of ander lozingspunt.

Voor een goede werking is voldoende hoogteverschil tussen inlaat en uitlaten noodzakelijk, zodat het water zonder opstuwing kan doorstromen.

Dimensionering en hydraulische capaciteit

Net als bij de keuze van de grootte van een regenwaterput, is ook bij de keuze van een ondergrondse filter de dakoppervlakte van belang. Daarnaast speelt hier ook het maximale piekdebiet bij hevige regenval een grote rol. Als algemene ontwerpwaarde voor residentiële toepassingen wordt vaak gerekend met ongeveer 0,03 l/s per m² dakoppervlak.

Een dak van 150 m² kan bij piekregen een debiet van ongeveer 4,5 l/s genereren. De gekozen filter moet dit debiet kunnen verwerken zonder opstuwing in de dakgoot of verlies van filtratie-efficiëntie.

Een ondergedimensioneerde filter kan bij hevige regen leiden tot overbelasting van het systeem. Controleer daarom steeds de maximale dakoppervlakte waarvoor de filter geschikt is en het toegelaten piekdebiet volgens de fabrikant.

Soorten ondergrondse voorfilters

Cycloonfilter

Een cycloonfilter maakt gebruik van middelpuntvliedende kracht om het water te scheiden van grof vuil. Het regenwater stroomt spiraalsgewijs langs het filterelement, waardoor de zwaardere deeltjes naar buiten worden geslingerd en naar een afvoer geleid. Het gezuiverde water wordt centraal afgevoerd naar de regenwaterput. 

Cycloonfilters zijn efficiënt en vragen weinig onderhoud, vooral wanneer ze aangesloten zijn op een infiltratievoorziening die het vuile water op natuurlijke wijze verder verwerkt.

Volumefilter

Een volumefilter werkt met een hellend filterelement waarop het regenwater verdeeld wordt. Een deel van het water stroomt door het filter naar de regenwaterput, terwijl vuil samen met een kleine spoelstroom wordt afgevoerd via een aparte leiding.

Dit type filter is geschikt voor middelgrote tot grotere dakoppervlakken en biedt een goede balans tussen filtratie-efficiëntie en hydraulische capaciteit.

Inlinefilter

Wanneer er weinig ruimte beschikbaar is voor een aparte filterunit, kan een inlinefilter worden gebruikt. Deze wordt vóór of direct in de toegangsschacht of het mangat van de regenwaterput geplaatst. Het regenwater wordt intern gefilterd en vuil komt in een aparte opvangkamer terecht. Van daaruit kan het via de overloop van de regenwaterput of een extra leiding worden afgevoerd naar een infiltratievoorziening of lozingspunt.

Inlinefilters zijn compact en bijzonder handig bij beperkte inbouwmogelijkheden, al is de onderhoudstoegang soms wat minder comfortabel.

Lavastenen

Lavastenen kunnen ook worden gebruikt als vulling in een betonnen of kunststof filterput of koffer waar regenwater doorheen stroomt voordat het de opslagput bereikt. Wanneer regenwater door een bed van lavastenen stroomt, blijven grovere vuildeeltjes, zoals bladeren, zand en stof, hangen tussen de poriën en spleten van de stenen.

Dit is vergelijkbaar met een klassiek grindfilter, maar lavasteen heeft door zijn textuur een veel groter oppervlak per volume-eenheid. De lavastenen moeten dan wel jaarlijks eens gereinigd worden.

Onderhoud van de filter

Of de filters nu als “zelfreinigend” verkocht worden of niet, een regelmatige controle blijft noodzakelijk. Zelfreinigende systemen spoelen weliswaar een deel van het vuil automatisch weg, maar zijn niet immuun voor verstoppingen, zeker niet bij langdurige droge periodes of na stormweer met veel organisch afval.

Het is daarom aangeraden om minimaal twee keer per jaar een onderhoudsbeurt uit te voeren. Controleer of er geen slibophoping of verstoppingen zijn, en spoel de filterelementen grondig af met proper water. Een goed onderhouden filter garandeert niet alleen de waterkwaliteit, maar voorkomt ook schade of verzadiging van het afvoersysteem.