Wat je moet weten over de hybride warmtepomp
Een warmtepomp is een van de belangrijkste technieken om woningen zonder of met veel minder fossiele brandstoffen te verwarmen. Bij bestaande woningen is een volledig elektrische warmtepomp echter niet altijd meteen haalbaar. De isolatiegraad, het afgiftesysteem en de benodigde watertemperatuur spelen daarbij een belangrijke rol. Een hybride warmtepomp kan in sommige renovaties een tussenstap zijn.
Wat is een hybride warmtepomp?
Een hybride warmtepomp is een combinatie van een warmtepomp en een tweede warmtebron, meestal een gascondensatieketel, gekoppeld aan een monitoringssysteem dat de overschakeling en de samenwerking tussen de twee systemen stuurt.
Hybride of bivalent?
Een hybride warmtepomp is echter niet volledig hetzelfde als een bivalent systeem. De twee worden echter vaak door elkaar gebruikt.
Hoewel het in beide gevallen om de combinatie van een warmtepomp en een andere warmtebron gaat, zit het verschil in de manier waarop beide toestellen worden aangestuurd. Bij een hybride installatie vormen de warmtepomp en de ketel één geïntegreerd systeem. Bij een bivalente installatie is de warmtepomp de primaire warmtegenerator en wordt vanaf een bepaald punt de tweede warmtegenerator ingeschakeld.
Hoe werkt een hybride warmtepomp?
Een hybride warmtepomp is voorzien van een slimme regeling die kan schakelen tussen de warmtepomp en de ketel. Afhankelijk van de ingestelde regeling kan het systeem daarbij rekening houden met onder meer de energieprijzen en de buitentemperatuur om te bepalen welke warmtegenerator op dat moment het meest aangewezen is.
Als de warmtevraag bijvoorbeeld te hoog is of de buitentemperatuur te laag, waardoor de warmtepomp alleen onvoldoende warmte kan leveren, kan de ketel bijspringen of de warmteproductie overnemen. Ook wanneer de regeling bepaalt dat verwarmen met de ketel op dat moment voordeliger is, kan ze naar de ketel omschakelen. In andere omstandigheden krijgt de warmtepomp voorrang. Het is ook mogelijk om de warmtepomp en de ketel gelijktijdig te laten werken.
... en een bivalent systeem?
Bij een bivalente opstelling is de warmtepomp de primaire warmtegenerator en fungeert de ketel als tweede warmtegenerator. De warmtepomp werkt volgens de ingestelde stooklijn, bijvoorbeeld vanaf een buitentemperatuur van 16 °C, tot aan het bivalentiepunt, bijvoorbeeld 5 °C. Zodra de buitentemperatuur het bivalentiepunt bereikt of eronder daalt, wordt de tweede warmtegenerator ingeschakeld. Afhankelijk van de gekozen regeling neemt de ketel de warmteproductie volledig over of ondersteunt hij de warmtepomp.
Ook voor sanitair warm water
Een hybride warmtepompinstallatie kan net zo goed toegepast worden voor sanitair warm water. Het systeem werkt daarvoor op nagenoeg dezelfde manier. Voor sanitair warm water is er wel een voorraadvat vereist. Zonder zo’n vat verloopt de warmwatervoorziening via de ketel (volgens het doorstroomprincipe).
Bij systemen met een voorraadvat moet ook rekening worden gehouden met legionellapreventie. De manier waarop dat gebeurt, hangt af van het systeem en de regeling. Sommige installaties gebruiken daarvoor tijdelijk de ketel of elektrische bijverwarming om een hogere watertemperatuur (minstens 60 °C) te bereiken.
Wanneer een hybride warmtepomp kiezen?
De keuze voor een hybride systeem, dan wel een volledig hernieuwbaar verwarmingssysteem met een warmtepomp, hangt grotendeels af van de isolatiegraad van de woning. Hoe beter de woning is geïsoleerd, hoe minder de warmtebehoefte in huis zal zijn. In een volledig geïsoleerde woning kan een moderne warmtepomp dan al voldoen als volledige woningverwarming.
Zit je in een renovatie en wil je een warmtepomp laten installeren zonder grondige isolatiewerken te doen? Dan is een hybride opstelling de beste tussenoplossing. Wanneer je in een latere fase budget en tijd kan vrijmaken om voldoende bij te isoleren, kan je overschakelen naar een systeem dat volledig steunt op de warmtepomp.
Hoe beter geïsoleerd, hoe kleiner de warmtevraag, en hoe makkelijker een volledig elektrische warmtepomp volstaat
Ook wanneer je een afgiftesysteem op hoge temperatuur (zoals klassieke radiatoren) nog niet wil of kan vervangen, maar wel een warmtepomp wil, is een hybride systeem een goed compromis. Sowieso werken afgiftesystemen op lage temperatuur ook met een hybride installatie beter dan afgiftesystemen op hoge temperatuur.
De mate waarin die overschakeling van hoge- naar lagetemperatuurverwarming haalbaar is, hangt meestal samen met in hoeverre het (financieel) mogelijk is om bij te isoleren. In woningen waar hogetemperatuurradiatoren nodig zijn om het comfortabel warm te houden, net doordat de woning niet voldoende geïsoleerd is, zal enkel een warmtepomp tekortschieten. Is je woning wel goed geïsoleerd, maar is het niet mogelijk om over te schakelen van hoge- naar lagetemperatuurverwarming, dan biedt een lucht-luchtwarmtepomp doorgaans de beste optie.
De keuze voor een warmtepomp of hybride systeem, maak je in elk geval niet zonder een professionele warmteverliesberekening.
Niet mogelijk voor nieuwbouw
Een hybride warmtepomp is voor nieuwbouw geen relevante optie meer, gezien sinds 2025 aardgasaansluitingen op nieuwe woningen niet meer mogelijk zijn. Een nieuwbouwwoning is overigens reeds voldoende geïsoleerd van in het begin. In die gevallen is een verwarmingssysteem dat enkel werkt met een warmtepomp in principe voldoende.
Hoe is een hybride warmtepomp opgesteld?
Een lucht/water-hybridewarmtepomp bestaat uit twee belangrijke delen: het buitendeel, dat een split- of monoblockwarmtepomp kan zijn, en het binnendeel, dat de regeling bevat, en in het geval van een splitopstelling ook de condensor. Moet er ook sanitair warm water gemaakt worden, dan is een opslagvat noodzakelijk. Dat kan een losse boiler zijn, of een systeem waarbij de regeling en de boiler geïntegreerd zijn.
Een hybride warmtepompverwarmingssysteem kan - net zoals een bivalent systeem - ook bestaan uit twee of meerdere losse warmtegeneratoren die samen een hybride oplossing vormen, zoals een splitwarmtepomp gecombineerd met een ernaast staande verwarmingsketel, of een monoblocwarmtepomp die buiten opgesteld staat in combinatie met een verwarmingsketel die zich in de opstellingsruimte bevindt.
Een directe koppeling van de warmtepomp met de ketel kan, maar is tegenwoordig vaak niet nodig. Als de warmtepomp ingesteld wordt op een stooklijn zal die de gevraagde warmte leveren. In de regeling kan een bepaalde buitentemperatuur ingesteld worden, waardoor de ketel zal detecteren dat er extra warmte nodig is en zichzelf zal inschakelen.
Warmtepomp op een bestaande installatie
In principe kan een warmtepomp op iedere bestaande installatie worden aangesloten. Er moet vooral rekening gehouden worden met de sturing van de warmtepomp: is die geschikt om een bijkomende verwarmingsketel met al dan niet bijkomende pompen en kleppen aan te sturen?
Om een warmtepomp aan te sluiten op een bestaande installatie moet de technische documentatie van de gekozen warmtepomp geraadpleegd worden, idealiter met een toegepaste hydraulische tekening die rekening houdt met de specificaties van de warmtepomp. Ook moet er een elektrisch schema gemaakt worden om het proces te automatiseren en te optimaliseren, en mag uiteraard de dimensionering van de hydraulische installatie niet uit het oog verloren worden.
Premies
Wie kiest voor een hybride warmtepomp bij vervanging of renovatie kan gebruikmaken van premies. In Vlaanderen is er een specifieke premie voor de hybride variant binnen de Mijn VerbouwPremie. In Brussel komt een hybride warmtepomp eveneens in aanmerking binnen de steun voor warmtepompen. In Wallonië zijn warmtepompen opgenomen in een tijdelijk premiestelsel dat loopt tot 30 september 2026. Vanaf 1 oktober 2026 is een nieuw, hervormd premiestelsel gepland. De precieze voorwaarden en premiebedragen daarvan zijn op datum van dit schrijven nog niet bekend.
Let op: premiebedragen en voorwaarden wijzigen regelmatig. Controleer altijd de meest recente informatie bij de overheid.