naar top
Menu
Logo Print
Artikel - 08/09/2016
Deel deze pagina

GEEF ONGEDIERTE GEEN KANS

Preventie en bestrijding van ongedierte

Ongedierte weren en bestrijden in bedrijven waar voeding wordt bewerkt of verkocht, is verplicht. Deze diertjes kunnen namelijk allerhande ziektes overbrengen op de mens. Een ongediertebestrijdingsplan zorgt ervoor dat dergelijke bedrijven steeds op hun hoede zijn en snel kunnen handelen wanneer er ongedierte wordt gedetecteerd. Er zijn allerhande middelen voorhanden om ongedierte te bestrijden, maar deze moeten uiteraard in regel zijn met de lijst van toegelaten biociden.

WAT IS ONGEDIERTE?

Op 7 februari 1997 ging een Koninklijk Besluit van kracht dat het weren van ongedierte verplicht maakt in bedrijven waar voeding wordt geproduceerd, behandeld en/ of verkocht. Maar wat wordt nu precies als ongedierte beschouwd? Deze term wordt geheel bepaald vanuit menselijk perspectief. Welke organismes als ongedierte worden bestempeld, hangt af van verschillende factoren. Ze brengen schade en overlast toe op allerlei vlakken. Wij richten ons op ongedierte dat kan voorkomen in voedingsbedrijven. In deze categorie zijn onderstaande factoren van toepassing:

  • Ongedierte zijn dragers van bacteriële en parasitaire zo├Ânoses. Deze ziekteverwekkende micro-organismen zijn overdraagbaar op de mens. Voorbeelden ziektes: Leptospirose (bacterie), ziekte van Lyme (bacterie), Streptobacillose (bacterie), Salmonella (bacterie), Toxoplasmose (parasiet), etc.
  • Knaagdieren hebben een kleine blaas. Ze verontreinigen met hun urine de voedingswaren. Ook hun haar is schadelijk.
  • De tanden van knaagdieren blijven groeien. Daarom hebben ze de natuurlijke reflex om te knagen. Dat kan zowel aan voeding, verpakkingen als elektriciteitskabels. Dat laatste kan brand veroorzaken.

ONGEDIERTE IN VOEDINGSBEDRIJVEN

Het meest voorkomende ongedierte in voedingsbedrijven zijn de volgende:

Knaagdieren

Huismuizen, bruine ratten, zwarte ratten, bosmuizen, etc.

Kruipende insecten

Duitse kakkerlakken, faraomieren, zwarte mieren, etc.

Vliegende insecten

Huisvliegen, fruitvliegen, etc.

Mijtachtigen

Mijten, meelmijten, etc.

Ongedierte die op voedsel afkomen

Al naargelang de bedrijfsactiviteiten is er meer kans om bepaalde soorten ongedierte aan te trekken. Gert Vandecruys, ongediertebestrijding en preventie Anticimex: “In chocolaterieën zien we veel vruchtmotjes in machines die niet frequent gereinigd worden of in opslag van noten en chocolade. In bakkerijen vinden we vaak broodkevers, kakkerlakken en muizen terug. In slagerijen gaat het over muizen, ratten en vliegen, wat meestal een gevolg is van een slecht afvalbeleid".

HERKENNEN

Knaagdieren zijn nachtdieren en zoeken de stilte op. Ze laten wel hun sporen na, wat hun aanwezigheid bevestigd. Men kan ze detecteren door de aanwezigheid van uitwerpselen en beschadiging aan verpakkingen. Insecten zijn makkelijker waar te nemen.

ONGEDIERTEBESTRIJDINGSPLAN

Ieder voedingsbedrijf moet verplicht over een ongediertebestrijdingsplan beschikken. In een dergelijk plan moet gedetailleerd worden weergegeven wat er door het bedrijf ondernomen wordt om ongedierte tegen te gaan.Lieve Busschots, woordvoerster Federaal Agentschap voor Voedselveiligheid (FAVV): "Dit plan geeft de plaatsen weer waar lokaas en/of andere ongediertebestrijdingsystemen zich bevinden. Daarnaast moet de frequentie van de controle van alle lokazen vermeld worden in het ongediertebestrijdingplan, evenals welke bestrijdingsmiddelen gebruikt worden. Wanneer lokazen of andere bestrijdingssystemen vervangen worden, moet dit geregistreerd worden. Wanneer voor de ongediertebestrijding een externe firma wordt ingeschakeld, moet een schriftelijk bewijs bijgehouden worden van haar verrichtingen."

Fevia, de beroepsfederatie voor de Belgische voedingsindustrie, voegt hier nog aan toe: “Indien dit dossier opgemaakt en bijgehouden wordt door een externe firma, dan dient deze documentatie ook door een verantwoordelijke binnen het bedrijf opgevolgd, begrepen en ge├»nterpreteerd te worden. Er dient bovendien per relevante grondstof- en stockageruimte een controleplan uitgewerkt worden."

PREVENTIE

Risicozones

Goede hygiëne is onontbeerlijk als men ongedierte wil weren. Het voedsel moet zo snel mogelijk afgedekt worden en afval dient onmiddellijk te worden verwijderd. Afvalcontainers en andere afvalopslagplaatsen zijn gekende broeihaarden van ongedierte. Zorg ervoor dat deze steeds goed afgesloten zijn. Afval naast de containers is compleet uit den boze. Frequente controle van de bedrijfsgebouwen is essentieel.Mustapha Iderb van ongedierteverdelgingsfirma Groupe Sappas, hierover: “Men dient regelmatig de interne en externe structuur van de bedrijfsgebouwen te controleren, alsook het materiaal en de apparatuur.

Daarnaast is het raadzaam de stock goed in de gaten te houden, alsook de in- en uitgaande grondstoffen en de afvalstoffen." Ook bij Fevia vinden we interessante tips terug. Zo mogen deuren, poorten en ramen die naar buiten uitgeven niet onnodig openstaan zonder afscherming. Open afvoerputten moeten afgeschermd zijn met een rooster en huisdieren zijn niet toegelaten in de gebouwen -, met uitzondering van blindgeleidehonden en dan enkel in de verkoopsruimte. Het FAVV geeft brochures ter zelfcontrole uit voor de diverse commerciële sectoren.

Risicoproducten

Elk product in de voedingsketen loopt risico besmet te worden.

BESTRIJDING

Welke maatregelen genomen moeten worden ter bestrijding van ongedierte zijn niet wettelijk bepaald. Het is daarnaast niet verplicht om een ongedierteverdelger aan te stellen. Een voedingsbedrijf kan dit ook zelf opvolgen, maar het resultaat van de bestrijding moet dezelfde zijn. Er bestaan verschillende controlegidsen waar men zich op kan baseren zoals bijvoorbeeld HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points), BRC (British Retail Consortium), GMP (Good Manufacturing Practices), IFS (International Food Standard), etc. Mustapha Iderb, Groupe Sappas: “De controle moet digitaal of op papier worden vastgelegd, dit met het oog op de traceerbaarheid."

Producten

Er zijn talloze middelen om ongedierte te weren en te determineren. Enkele voorbeelden:

  • Voor ratten en muizen worden rodenticiden en traditionele vallen ingeschakeld.
  • Insecten kunnen gedood worden door elektrische vliegenvangers met lijmborden of door insecticide te vernevelen op de muren.
  • Dispensers dienen voor vliegende insecten, maar mogen niet in de buurt van onafgedekt voedsel geplaatst worden.
  • Begassing wordt toegepast in open ruimtes en op de ramen worden onzichtbare strips gekleefd. Vliegen eten van de substantie die is aangebracht op de strip, waardoor ze ter plaatse neervallen.
  • Buiten worden flytraps gehangen. Deze traps bevatten stroop met azijn en zorgen voor een bedwelmend effect. Een enkele trap kan tot 10.000 vliegen vangen.

Praktisch

Geert Leenknecht van Deleclean, ongedierte- en insectenbestrijding, geeft nog wat tips mee:

  • "Ratten en muizen zijn kleine eters, dus het heeft geen nut om grote hoeveelheden rodenticiden te plaatsen. Niet meer dan 40 gram per lokaas.
  • Knaagdieren zijn zeer zindelijk wat hun voedsel betreft en willen enkel verse voeding. Grote porties zullen snel gaan beschimmelen.
  • Een lokaasdoos staat het best op een donkere plaats opgesteld, want knaagdieren houden van donkere ruimtes. Ze kruipen meestal ook langs de muren. Dat natuurlijke instinct beschermt hen tegen hun natuurlijke vijanden. Als lokaasdozen buiten staan opgesteld, bestaat er het risico dat ze wegwaaien. Dat wordt verholpen door ze vast te maken aan de muur met behulp van een inox kabeltje en siliconegel. Zowel binnen als buiten kunnen de dozen nat worden. Daarom wordt het best gebruik gemaakt van kunststofdozen.
  • Om mannelijke motten te lokken worden natuurlijke feromonen gebruikt. Deze feromonen worden in een vangpotje (trap) geplaatst en moeten om de zes maanden vervangen worden. Als er te veel motten zouden zijn, werk eventueel met een dispenser of een rookbom.
  • Motten zijn vaak afkomstig van een broodsnijmachine. Ze eten de kruimels. De machine wordt best wekelijks met een luchtdrukreiniger gekuist.
  • Laat de mierendozen zeker tot de kerstperiode staan.
  • Hang buiten wespenvallen en flytraps. Plaats die wel 10 meter of verder van het gebouw."

Toegelaten biociden

Als er chemische producten aanwezig zijn in het bedrijf (biociden of kuisproducten), moeten die in een afgesloten ruimte/kast opslagen worden apart van voeding of andere en beschermd van toegang door onbevoegden. De lijst met toegelaten biociden is te raadplegen bij de FOD.